Teken
De teek ziet eruit als een heel klein spinnetje. Het leeft vooral in bossen, tuinen, heidegebieden en duinen. Het liefst houdt de teek zich schuil in het struikgewas en in het lange gras. Teken komen in heel Nederland voor, maar uit onderzoek van het RIVM blijkt dat de kans op een tekenbeet het grootst is in de Achterhoek, Drenthe, de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug, Zuid-Friesland en de duingebieden. Er zijn verschillende soorten teken. De Ixodus ricinus, ook wel de gewone, honden- of schapenteek genoemd, komt het meeste voor in Nederland. Het hele jaar door zijn er teken, maar in de maanden mei, juni en juli worden de meeste tekenbeten gemeld. Warmte en een hoge luchtvochtigheid is gunstig voor teken.
foto: ÓGAM Scholte/bioplek.org
Parasiet
De teek is een parasiet. Het voedt zich met het bloed van een gastheer. Ze kunnen hun gastheren opsporen door het verhoogde koolzuurgehalte in de uitademingslucht, lichaamswarmte, verspreiding van geuren, verandering van lichtinval of een combinatie ervan. Wanneer een dier of mens langs een struik of grasspriet loopt waar een teek opzit, laat de teek zich op het slachtoffer vallen. Eenmaal op het lichaam gaat het op zoek naar een lekker warm en vochtig plekje. De knieholte, in de liezen, achter de oren en onder de oksels zijn de favoriete plaatsen om zich vast te klampen en bloed te zuigen.
De teek is een parasiet. Het voedt zich met het bloed van een gastheer. Ze kunnen hun gastheren opsporen door het verhoogde koolzuurgehalte in de uitademingslucht, lichaamswarmte, verspreiding van geuren, verandering van lichtinval of een combinatie ervan. Wanneer een dier of mens langs een struik of grasspriet loopt waar een teek opzit, laat de teek zich op het slachtoffer vallen. Eenmaal op het lichaam gaat het op zoek naar een lekker warm en vochtig plekje. De knieholte, in de liezen, achter de oren en onder de oksels zijn de favoriete plaatsen om zich vast te klampen en bloed te zuigen.
Levensstadia van de teek:
Ontwikkelingscyclus
Teken hebben drie ontwikkelingsstadia. Ze komen als een larve uit het ei en gaan op zoek naar hun eerste gastheer. Dat is meestal een klein zoogdier, zoals een muis, egel of eekhoorn. De larve heeft zes pootjes en is nog kleiner dan een millimeter. Na de eerste maaltijd verandert de larve in een nimf. Deze heeft inmiddels acht pootjes en is ongeveer één millimeter groot. De nimf gaat ook op zoek naar een gastheer en dat kunnen mensen of dieren, zoals bijvoorbeeld herten, muizen, honden, katten of paarden zijn. Na deze maaltijd verandert de nimf in een volwassen teek. Als de teek volwassen is dan kan het zo'n één tot vijf millimeter groot worden. In dit stadium is er een verschil te zien tussen de mannetjes en vrouwtjes. Alleen de vrouwtjes zullen zich dan nog een keer voeden met bloed bij een mens of dier. Daarna gaat ze eitjes leggen en gaat ze dood. Zo'n volledige ontwikkelingscyclus duurt ongeveer een jaar, soms wel drie jaar.
Teken hebben drie ontwikkelingsstadia. Ze komen als een larve uit het ei en gaan op zoek naar hun eerste gastheer. Dat is meestal een klein zoogdier, zoals een muis, egel of eekhoorn. De larve heeft zes pootjes en is nog kleiner dan een millimeter. Na de eerste maaltijd verandert de larve in een nimf. Deze heeft inmiddels acht pootjes en is ongeveer één millimeter groot. De nimf gaat ook op zoek naar een gastheer en dat kunnen mensen of dieren, zoals bijvoorbeeld herten, muizen, honden, katten of paarden zijn. Na deze maaltijd verandert de nimf in een volwassen teek. Als de teek volwassen is dan kan het zo'n één tot vijf millimeter groot worden. In dit stadium is er een verschil te zien tussen de mannetjes en vrouwtjes. Alleen de vrouwtjes zullen zich dan nog een keer voeden met bloed bij een mens of dier. Daarna gaat ze eitjes leggen en gaat ze dood. Zo'n volledige ontwikkelingscyclus duurt ongeveer een jaar, soms wel drie jaar.
Bacterie
In het nimfen stadium of als volwassen teek kan de teek besmet raken met de bacterie Borrelia burgdorferi. Dit is de veroorzaker van de ziekte van Lyme. De Borrelia bacterie leeft oa in herten en in kleine knaagdieren, zoals muizen. Doordat de teek zo'n dier als gastheer heeft, kan het besmet raken met Borrelia. Teken maken gebruik van meerdere gastheren. Hierdoor kan de teek de bacterie van de ene gastheer op de andere overbrengen. Gemiddeld zijn ongeveer 23,5% van de teken besmet met deze bacterie, in risicogebieden zelfs tot 50%. Naast Borrelia burgdorferi zijn er ook andere bacteriën en virussen die overgebracht kunnen worden door teken. Deze veroorzaken andere ziektes.
In het nimfen stadium of als volwassen teek kan de teek besmet raken met de bacterie Borrelia burgdorferi. Dit is de veroorzaker van de ziekte van Lyme. De Borrelia bacterie leeft oa in herten en in kleine knaagdieren, zoals muizen. Doordat de teek zo'n dier als gastheer heeft, kan het besmet raken met Borrelia. Teken maken gebruik van meerdere gastheren. Hierdoor kan de teek de bacterie van de ene gastheer op de andere overbrengen. Gemiddeld zijn ongeveer 23,5% van de teken besmet met deze bacterie, in risicogebieden zelfs tot 50%. Naast Borrelia burgdorferi zijn er ook andere bacteriën en virussen die overgebracht kunnen worden door teken. Deze veroorzaken andere ziektes.
Preventie
Er is geen mogelijkheid om je te laten vaccineren tegen de ziekte van Lyme, maar je kunt wel proberen te voorkomen dat je gebeten wordt door een teek. Door de huid te beschermen met kleding (lange broek, de sokken over je broekspijpen en een shirt met lange mouwen) en door gebruik van insectenwerende middelen (met Deet) maak je het de teek erg moeilijk om zich vast te klampen op je lichaam. Controleer in ieder geval altijd na een wandeling door een bos, heidegebied, de duinen of een tuin je lichaam op teken. Mocht er onverhoopt toch nog een teek op het lichaam zitten dan is deze zeer eenvoudig met de Enetorpet tekenverwijderaar te verwijderen.
Er is geen mogelijkheid om je te laten vaccineren tegen de ziekte van Lyme, maar je kunt wel proberen te voorkomen dat je gebeten wordt door een teek. Door de huid te beschermen met kleding (lange broek, de sokken over je broekspijpen en een shirt met lange mouwen) en door gebruik van insectenwerende middelen (met Deet) maak je het de teek erg moeilijk om zich vast te klampen op je lichaam. Controleer in ieder geval altijd na een wandeling door een bos, heidegebied, de duinen of een tuin je lichaam op teken. Mocht er onverhoopt toch nog een teek op het lichaam zitten dan is deze zeer eenvoudig met de Enetorpet tekenverwijderaar te verwijderen.
Dieren
Huisdieren, zoals honden en katten, worden sneller en meer gebeten door teken. Dit komt vooral, omdat zij veel door het hoge gras, struiken en bossen rondlopen. Ook zij kunnen ziek worden van teken als die besmet zijn met een bacterie. Daarom is het verstandig om ook de huisdieren geregeld te controleren op teken. Ook bij de honden en katten is de Enetorpet tekenverwijderaar ideaal om teken heel makkelijk te verwijderen.
Huisdieren, zoals honden en katten, worden sneller en meer gebeten door teken. Dit komt vooral, omdat zij veel door het hoge gras, struiken en bossen rondlopen. Ook zij kunnen ziek worden van teken als die besmet zijn met een bacterie. Daarom is het verstandig om ook de huisdieren geregeld te controleren op teken. Ook bij de honden en katten is de Enetorpet tekenverwijderaar ideaal om teken heel makkelijk te verwijderen.
Tekst: drs. H.A.M. Tiggeloven
Niets van deze tekst mag op enigerlei wijze worden vermenigvuldigd zonder toestemming van de eigenaar.